Trong các báo cáo thị trường lao động giai đoạn 2025-2026 (nguồn: JobOKO), một con số gây chú ý mạnh mẽ là tỷ lệ tuyển dụng Fresher giảm tới khoảng 45% so với các năm trước.
Con số này khiến không ít sinh viên và người mới ra trường lo lắng: liệu cánh cửa bước vào thị trường lao động đang dần khép lại?

Câu trả lời ngắn gọn là không.
Nhưng câu trả lời đầy đủ hơn là: thị trường không còn chỗ cho Fresher "chưa sẵn sàng".

1. Doanh nghiệp không còn dư địa để "nuôi" Fresher từ đầu

Giai đoạn 2024-2026 là giai đoạn các doanh nghiệp bước vào tái cấu trúc - tối ưu hiệu suất - kiểm soát chi phí. Trong bối cảnh đó, tuyển dụng không còn xoay quanh câu hỏi "có cần thêm người không?", mà là "người này tạo ra giá trị gì và trong bao lâu?".

Với nhiều doanh nghiệp, Fresher đồng nghĩa với:

• Thời gian đào tạo dài
• Cần người kèm cặp
• Hiệu suất ban đầu thấp
• Rủi ro nghỉ việc sớm

Trong khi đó, ứng viên có 1-3 năm kinh nghiệm có thể:

• Bắt nhịp công việc nhanh
• Ít sai sót
• Đo lường hiệu quả sớm

Điều này khiến nhiều doanh nghiệp chủ động cắt giảm hoặc hạn chế tuyển Fresher, không phải vì Fresher "kém", mà vì doanh nghiệp không còn đủ nguồn lực để đào tạo từ con số 0.

2. AI và tự động hoá đang thay đổi cấu trúc việc làm entry-level

Một lý do quan trọng khác khiến tuyển dụng Fresher sụt giảm mạnh là AI và tự động hoá.

Rất nhiều công việc trước đây thường dành cho Fresher:

• Nhập liệu
• Tổng hợp báo cáo cơ bản
• Viết nội dung đơn giản
• Test thủ công
• Support lặp lại

đã và đang được AI hoặc hệ thống tự động hoá đảm nhiệm với chi phí thấp hơn và tốc độ nhanh hơn.

Điều này dẫn đến một thực tế:
Doanh nghiệp không còn tuyển Fresher để làm các công việc "đơn giản" nữa.
Nếu tuyển, họ tuyển Fresher cho những vị trí:

• Có tư duy
• Có khả năng phân tích
• Biết sử dụng công cụ (đặc biệt là AI)
• Có thể tham gia vào quy trình tạo giá trị thực

Nói cách khác, AI không cướp việc của Fresher, nhưng AI đã loại bỏ những vị trí Fresher chỉ làm việc cơ bản, lặp lại.

3. CV Fresher ngày càng giống nhau - và điều đó là bất lợi

Một thực tế mà nhiều sinh viên không để ý:
CV Fresher hiện nay rất giống nhau.

• Học cùng ngành
• GPA tương đương
• Ít hoặc không có dự án thật
• Kỹ năng mô tả chung chung
• Không có số liệu đo lường kết quả

Khi HR phải sàng lọc hàng trăm CV như vậy, câu hỏi họ đặt ra không phải là "ai học giỏi hơn?", mà là:

"Vì sao tôi nên chọn bạn mà không phải người khác?"

Nếu CV không trả lời được câu hỏi đó, việc bị loại là điều gần như chắc chắn.

4. Doanh nghiệp đã chuyển sang tuyển theo kỹ năng, không còn theo bằng cấp

Xu hướng Skill-based hiring đang trở thành chuẩn mực mới.
Bằng cấp vẫn có giá trị, nhưng không còn là yếu tố quyết định.

Doanh nghiệp quan tâm nhiều hơn tới:

• Bạn làm được việc gì?
• Bạn đã từng xử lý vấn đề nào?
• Bạn có thể tạo ra giá trị gì trong 3-6 tháng đầu?

Điều này lý giải vì sao:

• Có sinh viên học đúng ngành nhưng vẫn không được tuyển
• Có sinh viên trái ngành nhưng có kỹ năng lại được lựa chọn

Trong bối cảnh đó, Fresher chỉ có bằng cấp mà thiếu kỹ năng thực hành sẽ gặp bất lợi lớn.

5. Tuyển Fresher không biến mất - nhưng tiêu chuẩn đã thay đổi

Một điểm rất quan trọng cần làm rõ:
Doanh nghiệp không ngừng tuyển Fresher.
Họ chỉ ngừng tuyển Fresher "tay trắng".

Fresher được ưu tiên hiện nay thường là những người:

• Đã từng thực tập nghiêm túc
• Có dự án thật (project học thuật, freelance, nghiên cứu, hoạt động chuyên môn)
• Biết sử dụng công cụ công nghệ và AI trong công việc
• Có tư duy học nhanh và thích nghi tốt

Nói cách khác, doanh nghiệp đang tìm "semi-ready Fresher" - những người chưa có nhiều kinh nghiệm, nhưng đã sẵn sàng để làm việc, chứ không phải bắt đầu từ con số 0.

6. Fresher cần hiểu đúng thông điệp từ con số 45%:

Việc tuyển dụng Fresher giảm mạnh không phải là tín hiệu đóng cửa thị trường, mà là tín hiệu cảnh báo về mức độ sẵn sàng nghề nghiệp.

Thông điệp của thị trường rất rõ ràng:

• Không còn chỗ cho tư duy "ra trường rồi mới học làm việc"
• Chuẩn bị nghề nghiệp phải bắt đầu từ khi còn là sinh viên
• Kỹ năng, trải nghiệm và thái độ quan trọng không kém - thậm chí hơn - điểm số

Career Hub - nơi giúp sinh viên chuẩn bị trước khi ra thị trường

Trong bối cảnh đó, việc sinh viên chủ động:

• Hiểu xu hướng thị trường
• Định vị năng lực bản thân
• Trang bị kỹ năng phù hợp
• Tiếp cận cơ hội thực tập, việc làm sớm

không còn là lợi thế, mà là điều kiện bắt buộc.

VNUIS Career Hub được xây dựng với mục tiêu đó:
giúp sinh viên chuẩn bị sớm - đi đúng hướng - tăng khả năng cạnh tranh, thay vì chờ đến khi tốt nghiệp mới lo tìm việc.