Trong vài năm gần đây, AI không còn là một "xu hướng tương lai" trong tuyển dụng, mà đã trở thành một phần của tiêu chuẩn mới.
Theo Báo cáo Thị trường Tuyển dụng 2025-2026 của TopCV, phần lớn doanh nghiệp Việt Nam đang bước vào giai đoạn tuyển dụng thận trọng nhưng thông minh hơn, với AI đóng vai trò trung tâm trong cả chiến lược nhân sự lẫn cách đánh giá ứng viên.

Vậy, AI đang thay đổi điều gì - và sinh viên, người trẻ cần chuẩn bị ra sao?

1. Doanh nghiệp không còn tuyển "nhiều người", mà tuyển "đúng người"

Hơn 52% doanh nghiệp lựa chọn chiến lược giữ quy mô - tối ưu hiệu suất, thay vì mở rộng nhân sự ồ ạt như trước.
Điều này kéo theo một thay đổi lớn trong tuyển dụng:

• Giảm tuyển đại trà
• Tăng yêu cầu về năng lực thực tế
• Ưu tiên ứng viên làm được việc ngay, thích nghi nhanh

Trong bối cảnh đó, AI được sử dụng để lọc - đánh giá - dự báo mức độ phù hợp, giúp doanh nghiệp giảm rủi ro tuyển sai người.

👉 Thông điệp rõ ràng:

Không còn "đậu nhờ may mắn". Mỗi hồ sơ đều phải chứng minh được giá trị.

2. AI thay đổi cách doanh nghiệp sàng lọc CV và ứng viên

Trước đây, CV được đọc thủ công.
Hiện nay, nhiều doanh nghiệp đã:

• dùng AI để sàng lọc CV theo kỹ năng,
• phân tích từ khóa, năng lực, hành vi ứng tuyển,
• đánh giá mức độ phù hợp với vị trí, không chỉ dựa vào trường hay GPA.

Điều này khiến:

• CV dài, liệt kê chung chung mất lợi thế
• CV thể hiện rõ kỹ năng - sản phẩm - kinh nghiệm thực tế được ưu tiên

👉 Với sinh viên, điều này đồng nghĩa:

CV không còn là "bản kể thành tích", mà là "bản đồ năng lực".

3. Một số ngành nghề đang bị AI "thay thế tác vụ", không phải "thay thế con người"

AI tác động mạnh đến các lĩnh vực:

• Kinh doanh / Bán hàng
• Marketing / Truyền thông
• Dịch vụ khách hàng
• Tài chính - Kế toán

Nhưng điều bị thay thế chủ yếu là:

• các công việc lặp lại,
• thao tác thủ công,
• xử lý dữ liệu đơn giản.

Ngược lại, doanh nghiệp tăng nhu cầu với những ứng viên:

• biết dùng AI như công cụ hỗ trợ,
• có tư duy phân tích, sáng tạo, giao tiếp,
• hiểu nghiệp vụ và biết "đặt câu hỏi đúng".

👉 AI không lấy việc của người giỏi.
👉 AI loại bỏ những ai không chịu học kỹ năng mới.

4. Doanh nghiệp đang "khát" nhân lực số và AI

Theo khảo sát:

• 77,5% doanh nghiệp kỳ vọng đầu tư vào nhân tài số giúp tăng năng suất và hiệu quả vận hành.
• IT - Phần mềm, đặc biệt các vị trí liên quan đến AI, dữ liệu, phát triển sản phẩm số, tiếp tục là nhóm được ưu tiên.

Không chỉ doanh nghiệp tư nhân, khu vực công và doanh nghiệp nhà nước cũng bắt đầu quan tâm mạnh đến nhân lực công nghệ, nhất là AI.

👉 Điều này mở ra cơ hội lớn cho sinh viên:

Không nhất thiết phải học IT thuần, nhưng phải có năng lực số.

5. AI khiến tiêu chí tuyển dụng thay đổi: kỹ năng > bằng cấp

Trong môi trường có AI hỗ trợ:

• Doanh nghiệp ít quan tâm "bạn học ở đâu"
• Quan tâm nhiều hơn:
  • bạn làm được gì,
  • bạn học nhanh không,
  • bạn có thích nghi được với thay đổi hay không.

Các kỹ năng được đánh giá cao:

• tư duy số,
• kỹ năng mềm,
• khả năng học liên tục,
• hiểu và sử dụng công nghệ (đặc biệt là AI) đúng cách.

👉 Với sinh viên, đây là cơ hội để thu hẹp khoảng cách với người đi trước, nếu chuẩn bị đúng hướng.

6. Sinh viên cần chuẩn bị gì trong kỷ nguyên tuyển dụng có AI?

Không cần trở thành chuyên gia AI.
Nhưng sinh viên cần:

• hiểu AI đang được dùng thế nào trong công việc ngành mình,
• biết sử dụng các công cụ số cơ bản,
• tích lũy trải nghiệm thực tế: thực tập, part-time chuyên môn, dự án thật,
• xây dựng hồ sơ thể hiện năng lực - không chỉ thông tin cá nhân.

👉 Tuyển dụng đang chuyển từ "ai phù hợp hơn" sang "ai sẵn sàng hơn".

Kết luận

AI đang làm tuyển dụng khó hơn với người thụ động,
nhưng dễ hơn với người có định hướng và chuẩn bị sớm.

Trong kỷ nguyên mới:

Công nghệ là đòn bẩy.
Con người, với tư duy, kỹ năng và khả năng học hỏi vẫn là trung tâm.