Dữ liệu thị trường lao động năm 2025 ghi nhận một hiện tượng đáng chú ý: 53% lao động khu vực tư bày tỏ sự quan tâm đến khu vực công. Đây không phải là một con số mang tính thời điểm, mà phản ánh một dịch chuyển tâm lý - nghề nghiệp có tính cấu trúc, xuất hiện sau giai đoạn bất ổn kéo dài của thị trường lao động.

Điểm đáng lưu ý là sự quan tâm này không diễn ra đồng đều, mà tập trung vào một số nhóm ngành cụ thể như hành chính, nhân sự, giáo dục, tài chính - kế toán và công nghệ thông tin. Điều này cho thấy người lao động không "quay về khu vực công" một cách cảm tính, mà đang tái định vị lựa chọn nghề nghiệp dựa trên tiêu chí ổn định, bền vững và khả năng dự báo dài hạn.

Từ "ổn định" như một lựa chọn phụ, đến "ổn định" như chiến lược nghề nghiệp

Trong giai đoạn thị trường tăng trưởng nhanh, khu vực công thường được xem là lựa chọn an toàn nhưng kém hấp dẫn, đặc biệt với lao động trẻ. Tuy nhiên, sau các đợt cắt giảm nhân sự, đóng băng tuyển dụng và tái cấu trúc quy mô lớn ở khu vực tư, khái niệm "ổn định" đã thay đổi ý nghĩa.

Ổn định không còn được hiểu đơn thuần là thu nhập cố định hay biên chế dài hạn, mà gắn với:

• Khả năng duy trì việc làm trong bối cảnh biến động,
• Chu kỳ dự án dài, ít phụ thuộc vào biến động thị trường ngắn hạn,
• Lộ trình nghề nghiệp có thể dự báo, thay vì tăng trưởng nhanh nhưng rủi ro cao.

Trong bối cảnh đó, khu vực công nổi lên như một không gian nghề nghiệp cho phép người lao động giảm thiểu rủi ro hệ thống, đặc biệt với những người đã trải qua hoặc chứng kiến các đợt cắt giảm quy mô lớn.

Vì sao các nhóm ngành này được quan tâm nhiều hơn?

Sự quan tâm không trải đều mà tập trung vào các nhóm ngành có vai trò nền tảng trong vận hành tổ chức và xã hội.

Hành chính và nhân sự được nhìn nhận như các vị trí bảo đảm tính liên tục của bộ máy, ít chịu tác động trực tiếp từ biến động thị trường. Trong giai đoạn tái cấu trúc, đây là các vị trí hiếm khi bị loại bỏ hoàn toàn.

Giáo dục nổi lên không chỉ vì tính ổn định truyền thống, mà còn bởi vai trò ngày càng lớn trong chiến lược phát triển con người và chuyển đổi số. Giáo dục không còn là lĩnh vực "chậm thay đổi" mà đang trở thành nơi hội tụ của các dự án dài hạn, đặc biệt trong đào tạo kỹ năng mới và công nghệ.

Tài chính - kế toán được quan tâm do tính bắt buộc trong mọi tổ chức công, cùng với vai trò ngày càng quan trọng trong quản trị ngân sách, minh bạch tài chính và kiểm soát rủi ro.

Công nghệ thông tin, đặc biệt các vị trí phục vụ AI, cho thấy một chuyển biến quan trọng: khu vực công không còn đứng ngoài chuyển đổi số. Ngược lại, nhiều dự án AI, dữ liệu và hạ tầng số có quy mô lớn, dài hạn và mang tính quốc gia đang được triển khai, tạo ra nhu cầu nhân lực công nghệ có tính bền vững hơn so với nhiều mô hình kinh doanh tư nhân.

Sự tương đồng với xu hướng hậu khủng hoảng tại Châu Âu

Hiện tượng này không phải là cá biệt. Sau các cuộc khủng hoảng kinh tế ở châu Âu, nhiều nghiên cứu đã ghi nhận xu hướng người lao động dịch chuyển về các khu vực có tính ổn định cao hơn như khu vực công, giáo dục, y tế và nghiên cứu.

Điểm chung của các giai đoạn này là:

• Sự suy giảm niềm tin vào tăng trưởng nhanh nhưng thiếu bền vững;
• Sự ưu tiên cho an toàn nghề nghiệp và khả năng dự báo dài hạn;
• Sự đánh giá lại giá trị của các lĩnh vực mang tính nền tảng xã hội.

Việt Nam năm 2025 đang chứng kiến một diễn biến tương tự, dù trong bối cảnh kinh tế và thể chế khác biệt. Điều này cho thấy sự dịch chuyển không đơn thuần là phản ứng ngắn hạn, mà là sự điều chỉnh chiến lược nghề nghiệp của người lao động sau biến động.

Không phải "quay lưng" với khu vực tư, mà là tái cân bằng rủi ro

Cần nhấn mạnh rằng sự quan tâm đến khu vực công không đồng nghĩa với việc người lao động từ bỏ khu vực tư. Thay vào đó, đây là biểu hiện của một quá trình tái cân bằng rủi ro nghề nghiệp.

Người lao động ngày càng cân nhắc:

• Mức độ biến động của ngành;
• Khả năng bị ảnh hưởng bởi tự động hóa và AI;
• Chu kỳ sống của mô hình kinh doanh;
• Và mức độ bảo vệ nghề nghiệp trong dài hạn.

Trong bối cảnh đó, khu vực công được nhìn nhận như một "điểm tựa" giúp ổn định quỹ đạo nghề nghiệp, đặc biệt đối với những người đã trải qua giai đoạn bất ổn.

Bài học cho các ISers là gì?

Sự dịch chuyển này đặt ra yêu cầu mới cho công tác định hướng nghề nghiệp. Người trẻ không còn chỉ đứng trước lựa chọn "tư hay công", mà cần hiểu rõ bối cảnh vận hành của từng khu vực, năng lực nào được coi trọng và lộ trình phát triển dài hạn ra sao.

Đối với các cơ sở đào tạo, đây là thời điểm cần:

• Chuẩn bị nguồn nhân lực không chỉ cho doanh nghiệp tư nhân;
• Mà cả cho khu vực công trong bối cảnh chuyển đổi số;
• Đặc biệt ở các lĩnh vực hành chính hiện đại, quản trị công, giáo dục và công nghệ.

Kết luận

Sự gia tăng quan tâm đối với khu vực công năm 2025 phản ánh một thay đổi sâu sắc trong cách người lao động đánh giá rủi ro và giá trị nghề nghiệp. Trong bối cảnh bất ổn kéo dài, ổn định không còn là lựa chọn thụ động, mà trở thành một chiến lược nghề nghiệp có tính toán.

Thị trường lao động đang bước vào giai đoạn mà quyết định nghề nghiệp không chỉ dựa trên mức lương hay tốc độ thăng tiến, mà dựa trên khả năng tồn tại và phát triển bền vững của con đường đã chọn.

Nguồn: JobOKO và TopCV